@wiki MenuEditViewToolsHelp
SignIn
Create new page
Create new WIKI
Edit this page Copy from this page Rename this page Change Edit-mode of this page Change View / Edit permission of this page
Attach File to this page
Edit Menu Edit Right Menu
Last Update (diff) History (Backup)
List of Page List of Page with History (Backup) List of Tag Updated information RSS of this wikiUpdated information RSS of this wiki Newly arrived page RSS of this wikiNewly arrived page RSS of this wiki
Search from this wiki
@wiki Guide
add RSS to Google Personalized Homepage

İşitme nedir?

İşitmenin Tanımı :

İşitmenin gerçekleşebilmesi sesin olmasına, sesin kulağa ulaşmasına, o sesin insan kulağının alabileceği sınırlar içinde olmasına, sesin işitme yolu diye adlandırılan dış, orta ve iç kulak bölümlerini aşarak merkeze-beyne ulaşmasına, merkezde algılanmasına bağlıdır. İşitme engelli bireylerde bu yol tamamen veya kısmen yoktur. işitme engelli bireyler, işitme cihazı kullansalar bile sesleri işitme cihazının izin verdiği frekans ve şiddette alabilmektedirler. Bu nedenle bazı konuşma seslerini duyamamakta, bazılarınıkarıştırmaktadırlar. Konuşanla arasındaki mesafeye, konuşanın sesinin şiddet, tını gibi özelliklerine, arka planda gürültü olup olmamasına bağlı olarak konuşulanları anlamada güçlük çekmektedirler.(Tüfekçioğlu, 2005)


İşitmede Kullanılan Organlar Nelerdir:

Girgin (2003), işitmede kullanılan organları şu şekilde sıralamıştır:

■ Dış kulak
■ Kulak kepçesi
■ Dış kulak yolu (açıklığı)
■ Kulak zarı
■ Orta kulak
■ Orta kulak boşluğu
■ Kulak kemikçikleri
■ Öztaki borusu
■ Komşu boşluklar
■ İç kulak :
■ Kemik labirent

Kulak


konuşma organlarında üretilen ses dizgeleri ses dalgalarına dönüştükten sonra hava yolu ile işitme organı ile kulağa iletilmektedir. Kulak zarı hava basıncına duyarlı esnek bir zardan oluşmaktadır. Hava basıncının şiddetine göre içe ve dışa doğru hareket edebilmektedir. Kulak zarının bu hareketi iç kulaktaki kemikçikleri(çekiç, örs, özengi) harekete geçirir. Kemikçiklerin hareketleri iç kulaktaki (koklea) sıvıyı hareketlendirerek burada bulunan duyma sinir hücrelerinin bu sinyalleri algılamasını sağlar.(Topbaş,2001)

Duyma Nedir:

Kulaktan beyne gelen uyaranlarşiddet. Perde ve uzunluk v.b. özellikleri devamlı değişen ses dizgeleri olarak algılanmaktadır. Alıcı iletiyi duyar ancak bu aşamada adlandıramaz. Bu bizim bilmediğimiz bir yabancı dildeki konuşmaları duyup anlamlandıramamamız benzemektedir. İletiyi anlamlandırabilmesi için vericiden gelen bu sinyalleri algılayan alıcının beyninin yaratıcı işlevi devreye girerek gelen bu nörolojik sinyalleri algılayan alıcının beyninin yaratıcı işlevi devreye girerek gelen bu nörolojik sinyalleri geçmiş bilgilerini kullanarak çözümleyebilmesi gerekmektedir. Çözümleme işlemi tamamlanınca alıcı gelen iletiyi anlamlandırabilir (Topbaş, 2001).

İşitme Nasıl Oluşur:


Dış Kulak; Dış kulak kulak kepçesi ve kulak kanalından oluşur ve kulak zarı ile sonlanır.Kulak kepçesi ses dalgalarını toplar ve kulak kanalına yöneltir. Ses dalgaları, kulak kanalı içinde basınç değişiklikleri yaratarak kulak zarının titreşmesine neden olur ve kulak zarı titreşimlerin orta kulağa aktarılmasını sağlar.

Orta Kulak: Orta kulak esnek bir yapıya sahip olan kulak zarının arkasında kalan hava dolu bir alan ve bu alanda yer alan üç küçük kemikçik zincirinden oluşmaktadır. Bu kemikçikler; çekiç, örs, özenği adları ile bilinmektedir. Çekiç kulak zarı ile sürekli temas halindedir. Örs ,bir yandan çekiç ile diğer yandan özenği ile bağlantı halinde olup , oval pencere üzerine gelmektedir. Kulak zarının titreşimleri, orta kulak boşluğu içindeki kemikçik zincirinin titreşmesi ile oval pencereye aktarır.

İç Kulak: İç kulak bu bölümler arasında en karmaşık ve işitme içinde en önemli olandır. Orta kulakile iç kulak arasındaki bağlantı, özenği kemiği ve oval pencere arasında bağlantı ile sağlanır.iç kulak, içi sıvı dolu karmaşık tüplerden oluşmaktadır. Bu yapılardan bir bölümü işitme duyumuz ile ilgilidir ve koklea adını almaktadır. Diğeri ise ,denge duyumuz ile ilgilidir. Bu nedenle iç kulak işlevine göre iki bölüme ayrılabilir: Vestibüler sistem ve koklea. Vestibüler sistem dengeden sorumludur.
İşitme ile ilgili en önemli organ ise, içi sıvı dolu kokleadır. Bu salyangoz biçimindeki organ içinde, çok duyarlı tüysü saç hücreleri bulunur ve bular seslerin perde (tizlik_pezlik) özelliğine duyarlıdır. Analiz edilen işitsel bilgiler bu hücrelerin yaratığı elektirilsel uyarımlar halinde sinir uçlarına aktarılır. Bu sinir fibileri kokleadan çıkarken bir bölük halinde işitme sinirini oluşturmakta ve bilgileri beyine iletmektedir.
Normal işlev ören kulakta özengi hareket ettiğinde ,oval pencereyi içe doğru hareket ettirmekte ve kokleadaki sıvının hareketlenmesini sağlamaktadır. Bu sıvının hareketi ile tüylü hücrelerin hareketlenmesi , mekanik titreşimin elektriksel uyarımlara dönüşümünü başlatır. Koklea sinirinin uyarımı elektriksel uyarılar beyine gönderilmekte . bunun sonucu olarak ses işitilmektedir. (Tüfekçioğlu, 2005)

İşitmemiz İçin Neler Gerekli:

  • İşitmenin gerçekleşebilmesi için; Sağlam bir Kulak ve bunun yanı sıra
  • Sesin olması,
  • Sesin kulağa ulaşması,
  • O sesin insan kulağının alabileceği frekans ve şiddet sınırları içinde olması,
  • Sesin kulaktaki dış, orta ve iç bölümleri aşması,
  • Sesin işitme merkezine ulaşması ve merkezce algılanması gerekmektedir.

Bu işlevlerden birinin aksaması işitme yetersizliğini ortaya çıkarabilmektedir.

Tek ve Çift Taraflı İşitme Nedir:

Çift Taraflı İşitme: Her iki kulağında normal popilasyon içinde işleviniyerine getirmesi her iki kulakla da saglıklı bir duyma-dinleme gerçekleştirilmesidir.

Tek Taraflı İşitme : Bir kulağın normal sınırlar içinde işitmeye sahip olması diger kulağın ise hafif, orta, ileri, çok ileri düzeyde bir kayıp olması durumudur (Özsoy, 1985).

Eripek'e(2005) Göre İşitmemizi Etkileyen Etmenler :


Kalıtım; en yaygın nedeni genetik nedenlerdir. Bazı ailelerde kalıtsal olduğunu izlemek olasıdır. Akraba evliliğinin kalıtsal nedeni işitme kayıplarına yol açmaktadır.

Erken Doğum,Doğum Anı ve Hamilelikteki Kompilikasyonlar ; Bu etmenler işitmezlik ve diğer özür risklerini artırmektadır. Hamileliğin ilk üç ayında radyasyon, zararlı ilaç kullanımı ,enfeksiyonlar, doğum sırasında oksijensiz kalma, erken ve düşük doğum ağırlığı gibi nedenlerdir.

Kızamıkçık; Bu hastalık kişide çok hafif blirtiler ile seyreder. Hamile anne ilk üç ayında bu hastalığa yakanmış ise bebeğin işitme engelli yada başka özre sahip doğması yüksek bir ihtimaldir.

Menenjit; Beyin zarının iltihabı olan bu hastalık ,sonradan edinilen işitme kayıplarından birisidir. Bakterilere yada virüslere bağlı bir enfeksiyon olup ,diğer zararlı etkileri yenında iç kulağada hasar vermekte ve çok ileri derecede işitme kaybına neden olmaktadır.

Orta Kulak İntihabı; Somnradan edinilen işitme kayıplarından birisi de orta kulak ilhihabıdır. Tedavi görmeyen orta kulak iltihapları ,bu bölgede sıvı birikmesine ve kulak zarının delinmesine ,böylece iletim tipi bir kayba neden olmaktadır.

Kan Uyuşmazlığı; Anne ile bebek arasındaki kan uyuşmazlığıda işitme kaybına neden olmaktadır. Anne (-) Bebek (+) olması durumunda meydana gelir.

Erken Çoukluk Döneminde Diğer Hastalıklar;Kabakulak ,kızamık, zatürre gibi bazı hastalıklar yada ateşli hastalıklar sonucunda meydana gelir.
Ototoksit ilaçlar; Annenin hamilelik süresince aldığı zararlı ilaçlardır. streptomisin, kanamisin, kinin gibi….

Gürültü ve yaşanmaya bağlı nedenler;Ani yada kronik gürültüye bağlı travmalar, yaşlanmaya baglı kayıplar iç kulakta kaıcı hasarlar meydana getirir.

Down Sendromu; Down sendromlu çocuklar zeka geriliği yanında işitme kaybı bulunma durunmuda çok yüksektir. % 75 işitme kaybı vardır.

Girgin'e(2003) Göre Kaç Tür İşitme Vardır:


1)Normal işiten: Bir bireyden söz edildiğinde genellikle bu bireyin konuşmayı anlamak için yeterli düzeyde işitmesi olduğu kastedilmektedir. Çevrede aşırı gürültü olmamak kaydıyla normal işiten birey herhangi bir özel araç ,cihaz yada teknik kullanmadan olağan durumlarda konuşmayı anlayabilmektir.

2)Ağır işiten: Eğitim ve cihazlandırma sonucu ana dilini ve konuşma becerilerini işlevsel yeterlilikte kazanmış bireylere denir.

3)İşitmeyen: Eğitim ve cihazlandırma sonucu ana dilini ve konuşma becerilerini işlevsel yeterlilikte kazanamamış bireylere ise; işitemeyen bireyler denir.

İşitme Neyle Ölçülür :

Odyometri v ile ölçülür. Odyometri ölçütlerine göre işitme aralıkları.
  • 0-25 dB ===== Normal isitme sinirlari
  • 26-40 dB ==== Çok hafif isitme kaybi
  • 41-55 dB ==== Hafif isitme kaybi
  • 56-70 dB ==== Orta isitme kaybi
  • 71-90 dB ==== Ileri isitme kaybi
  • 91 ve ? dB === Çok ileri isitme kaybi Tüfekçioğlu (2005)


KAYNAKÇA

  1. Özsoy, Yahya(1985). Konuşma Ve İşitme Özürlü çocukların Eğitimleri , İ.T.İ.A. İletişim Bilimleri Fakültesi yayınları/ESKİŞEHİR
  2. Tüfekçioğlu, ummran(2005) İşitme ,Kouşma, Görme Sorunu olan Çocukların Eğitim i, Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Yayınları/ Eskişehir.
  3. Topbaş,seyhun(2001). Dil Ve Kavram Gelişimi ,Kök yayıncılık /ANKARA
  4. Eripek,Süleyman(2005), Özel Eğitime Giriş Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Yayınları/ Eskişehir.
  5. Girgin, Cem(2003). İşitme Engelli Çocukların Eğitimine Giriş . TC. Anadolu Üniversitesi Yayınları No:1531, Eskişehir.

YAZAN

Songül CANER