@wiki MenuEditViewToolsHelp
SignIn
Create new page
Create new WIKI
Edit this page Copy from this page Rename this page Change Edit-mode of this page Change View / Edit permission of this page
Attach File to this page
Edit Menu Edit Right Menu
Last Update (diff) History (Backup)
List of Page List of Page with History (Backup) List of Tag Updated information RSS of this wikiUpdated information RSS of this wiki Newly arrived page RSS of this wikiNewly arrived page RSS of this wiki
Search from this wiki
@wiki Guide
add RSS to Google Personalized Homepage

Dilin özellikleri

DİLİN ÖZELLİKLERİ

Dilin Tanımı: Dil, iletişimi gerçekleştirmek amacıyla evrene ilişkin düşüncelerin kurallı uzlaşımsal sembollerle kodlandığı bir araçtır. Bu tanımdan yola çıkarak dilin beş özelliğinden söz edebiliriz. Bu özellikler;
  • Dil, bir koddur.
  • Dil, bir uzlaşmadır.
  • Dil, evren hakkındaki düşünceleri simgeler.
  • Dil, bir dizgedir.
  • Dil, iletişim için kullanılır.

Bu beş özelliği kısaca açıklayalım.

1)DİL,BİR KODDUR: İnsan iletişiminde temel sorun iki bireyin birbirini anlamasıdır. Mesajı göndermek isteyen birey (gönderici), kendi zihninde düzenlediği mesajın aynısını veya ona yaklaşık olanını hedef bireyin(alıcı)zihninde canlandırmak zorundadır. İnsanlarda karşısındakinin zihnini okumak gibi bir beceri olmadığından bu,göründüğü kadar kolay olmamaktadır.Bu yüzden mesajı aktaracak öyle bir araç gerekmektedir ki bu araç onu kullananlar tarafından aynı şekilde paylaşılmalı,aynı anlamları çağrıştırabilecek türde algılanmalı ve çözümlenmelidir.Bu araç semboller olabilir.Sembolleri herkesin aynı şekilde anlayabilmesi için de bunlar arasındaki ilişkinin uzlaşımsal bir biçimde belirli ve sınırlı kurallarla örgütlenmesi,düzenlenmesi gerekir.Böyle araçlara kısaca kod denir.Kod bir çeşit şifrelemedir.Diğer bir deyişle kod,herhangi bir şeyin başka bir şeyle temsil edilmesidir.Dil de bir temsil aracıdır.Bireyler arası iletişimde mesajı temsil edecek temel araç olma özelliği taşıyan dil bir kodlama sistemidir.Kodu oluşturan temel öğe ise göstergeler ve göstergelerin birbirleriyle olan ilişkileridir.Göstergeler kendi dışında bir nesne,olgu,varlık belirtebilen öğelerdir.Bunlar kabaca ikiye ayrılır;
  • Doğal Göstergeler:Doğadaki olaylarla ilgili olup olaylar arasındaki neden sonuç ilşkisine dayanır.Örneğin;Duman gördüğümüzde ateş yakıldığını düşünürüz.
  • Yapay Göstergeler:İletişimi gerçekleştirmek amacıyla üzerinde uzlaşılmış toplumsal nitelikli göstergelerdir.Örneğin;Bir okul resmi gördüğümüzde bildiğimiz okul kafamızda canlanır,aralarında ilişki kurarız.
Dilsel göstergeler keyfi olarak ortaya çıkmıştır.Temsil ettikleri şeyle ilişkisi yoktur.

Kodlama:Mesajın içeriğinin kod simgelerine dönüştürülmesi,kişinin mesaj olarak bilgiyi temsil edecek kodun öğelerinin çağrıştırması,ve birleştirmesi sürecidir.

Çözümleme:Kişinin mesajdan bilgi ya da anlam çıkartabilmesi için kodun öğelerini alması,tanıması,parçalara ayırması ve yorumlaması sürecidir.

DİL,BİR UZLAŞMADIR:

Aynı dili konuşan insanlar arasında belli biçimlerin belli içeriklere karşılık oluşturması ve aynı yollarla kullanılabilmesi hakkında uzlaşma vardır.Diğer bir deyişle bilgileri başkalarıyla aynı şekilde paylaşmazsak anlaşma birliği olmaz,dizgeyi kavrayamaz,o zaman da dil diye bir olgudan söz edemezdik.dil
dizgesi öyle bir olgudur ki,o dizgede uzlaşan bireyleri bir arada tutar,birlik sağlar.Örneğin; “top” denince hepimiz aynı şeyi anlıyoruz.
Önemli:Bu uzlaşımlar kültürden kültüre değişiklik gösterir.


DİL,EVREN HAKKINDAKİ DÜŞÜNCELERİ SİMGELER:Kullandığımız kodun işlevselliği,konuşanın ve dinleyenin evren bilgisi ile bağlantılıdır.Evren dünyayı ve dünya dışı gerçekliği tanımlar.Zihnimizde nesnelerin,olayların kendilerini saklayabilmemiz mümkün değildir.Ancak bunları temsil eden sembolleri saklayabiliriz.Bireyler de dünyaya geldikleri andan itibaren bir yaşantı sürecine girmekte ve belirli deneyimler edinmektedirler.Bu,bebeklikten erişkinliğe kadarki her aşamada gün gün duyular aracılığıyla evrendeki nesne,olgu,olay ve bunlar arasındaki ilişkiler hakkında bilgi alınıp algılanır,öğrenilir bir süreçtir.Bu ilişkilerin öğrenimi gelecekteki benzer nitelikteki nesne ve olayların algılanıp tanınmasına da temel oluşturur.Tekrarlanan bu yaşantılar çocukların zihninde bir kayıt gibi biçimlenir,benzerlikler ve farklılıklardan anlam çıkartılır,giderek soyutlamalara ulaşılır ve bu bilgi bellek için önemli kavramları,bilişsel yapıları oluşturur.Örneğin; “kivi” sözcüğünü duyunca onun nasıl bir şey olduğunu bilmezdik.Çünkü onunla ilgili bir yaşantımız yoktu.Oysa şimdi ülkemize ithal edilip yetiştirilmeye başlandığından beri kivinin bir meyve olduğunu biliyoruz ve onu tanıyoruz.Çünkü onunla ilgili zihnimizde bir şema oluşturduk.


DİL,BİR DİZGEDİR:Evrendeki bilgiyi temsil etmeleri beklenen dil göstergelerinin,herkesçe aynı şekilde anlaşılabilmesi için belirli kurallarla örgütlenmesi ve düzenlenmesi gerekir.Kurallar anlamı kodlayabilmek için dilsel öğelerin nasıl bir araya gelip bir biçim,bir kod oluşturabileceklerini belirler.Bu kurallar sınırlıdır.Buna karşın olası birleşimleri sınırsızdır.Sınırlı sayıda öğelerin kullanılması ile sonsuz sayıda biçim üretmek dilin yaratıcı unsurudur.Seslerin bir araya gelerek sözcükleri,sözcüklerin bir araya gelerek tümceleri oluşturması belli kurallara göre olur.Her dilin kendine özgü kuralları vardır.Örneğin;Türkçe’de 29 ses vardır.Bu 29 ses belli(sınırlı)kurallarla bir araya gelerek sınırsız sayıda tümceyi meydana getirir.


DİL,İLETİŞİM İÇİN KULLANILIR:
Birey amacına,ortama ve duruma göre dinleyicinin koşul ve beklentilerini de dikkate alarak farklı dil kullanımları sergiler.Örneğin;su gereksinimimizi gidermek için kullanacağımız dil biçimi evde,okulda,lokantada bulunuşumuza ve oradaki kişilerin bize olan samimiyetlerine göre farklılaşır.

Bu beş özelliğe sahip her iletişim aracı dil olabilir.Buna örnek
işitme engellilerin yaygın olarak kullandığı ve söze dayanmayan Amerikan İşaret Dili dır.


Burada karşımıza sözlü iletişim ve sözsüz iletişim kavramları çıkmaktadır.

Sözel İletişim:Sözel dilin iletişim aracı olarak kullanıldığı ve dil sisteminin sözcüklerden kurulduğu iletişim biçimidir.

Sözsüz İletişim:Doğal dil sistemlerinden oluşmayan sinyal ya da işaretlerin alınıp verilmesi sürecidir.İşaretler(sinyaller)çoğunlukla bir olay ya da eylemin doğal temsilidir.Resim,grafik vb. buna örnek olabilir.Bunun yanında amaçlı ya da amaçsız bazı davranışlar da buna örnek olabilir.

KAYNAKÇA:

  • Topbaş, Seyhun (2003). Türkçe Öğretimi. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları, Eskişehir.